Dr_AntoniadisΤα τελευταία χρόνια όλοι γνωρίζουμε πως όλο και περισσότερα παιδιά, σε όλο και μικρότερες ηλικίες, ασχολούνται με την σωματική άσκηση και τον αθλητισμό (θα πρέπει να τα ξεχωρίζουμε διότι άλλο η απλή γυμναστική και άλλο ο αθλητισμός ή ο πρωταθλητισμός, όπως και άλλο το παιδί του νηπιαγωγείου και άλλο αυτό του λυκείου). Η πρακτική αυτή που ξεκίνησε από τις Η.Π.Α. και την Ευρώπη πριν από αρκετά χρόνια, είναι κοινή πεποίθηση ότι έφτασε και στη χώρα μας. Όπως όλοι ξέρουμε τα αμέριμνα παιχνίδια στις αλάνες, που είχαν σαν κύριο σκοπό την ψυχαγωγία, αντικαταστάθηκαν σήμερα από την οργανωμένη άθληση με αυστηρή τήρηση των κανόνων και συστηματική προπόνηση που σε ορισμένες περιπτώσεις καταντάει να είναι εξοντωτική. Οι εικόνες στην τηλεόραση με τους επευφημούμενους πρωταθλητές, αποτελούν έντονα ερεθίσματα για τους επίδοξους πρωταθλητές και εντατικοποιούν τις προσπάθειες. Στις μεγαλύτερες ηλικίες ρόλο παίζει και η πριμοδότηση των επιδόσεων για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Όποια όμως  και αν είναι η περίπτωση, όλοι ξέρουμε ότι ο αθλητισμός κάνει πολύ καλό στην υγεία αλλά και ότι  η απασχόληση και η κατανάλωση του ελεύθερου χρόνου των παιδιών μακριά από συνήθειες που μπορεί να είναι επιβλαβής, έχει σίγουρα ευεργετικά αποτελέσματα.  Πρέπει λοιπόν τα παιδιά μας να γυμνάζονται και να αθλούνται, αρχίζοντας από τη νηπιακή ηλικία. Είναι δε απαραίτητο να έχουμε πάντα πολύ σοβαρά υπόψη μας τις απώτερες ευεργετικές επιδράσεις της σωματικής άσκησης που έχουν σχέση με το σωματικό βάρος (είναι γνωστό ότι τα παιδιά μας είναι από τα πλέον υπέρβαρα στην Ευρώπη) και τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Τα προβλήματα αυτά εμφανίζονται στις μεγαλύτερες ηλικίες αλλά όπως είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο αρχίζουν από την ηλικία των 3 χρόνων. Επειδή όμως όπως αναφέρθηκε στις μέρες μας η άσκηση έχει όλο και περισσότερο ανταγωνιστικό και ωφελιμιστικό χαρακτήρα, σε βάρος του ψυχαγωγικού, θα πρέπει να προσεχτούν τα παρακάτω, κυρίως στα παιδιά μικρής ηλικίας για να αποσοβηθούν οι κίνδυνοι καθώς και οι πιθανές βλαβερές συνέπειες.

Οποιοδήποτε παιδί, άσχετα με την ηλικία,  πριν ασχοληθεί με την γυμναστική και τον αθλητισμό πρέπει να εξεταστεί από παιδίατρο. Η εξέταση αυτή έχει δύο σκοπούς, αφενός μεν την εκτίμηση της κατάστασης της υγείας του επίδοξου αθλητή, αλλά και αφετέρου την βοήθεια και τη γνώμη του παιδίατρου που γνωρίζει πολύ καλά το παιδί, το περιβάλλον και την οικογένειά του, για τον κατάλληλο τρόπο άσκησης καθώς και την επιλογή του σωστού  αθλήματος. Εάν το σπορ με το οποίο θα ασχοληθεί το παιδί δεν ταιριάζει στον σωματότυπο ή την ηλικία του ή ακόμα και αν απαγορεύεται λόγω διαφόρων προβλημάτων υγείας που μπορεί να υπάρχουν, σίγουρα το αποτέλεσμα δεν θα είναι καλό. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν απογοητεύσεις λόγω των κακών επιδόσεων  με αναπόφευκτο αποτέλεσμα την εγκατάλειψη της άσκησης ή ακόμα και τη δημιουργία ψυχολογικών προβλημάτων. Εκτός από την παιδιατρική εξέταση είναι επίσης σκόπιμο και απόλυτα απαραίτητο για κάθε παιδί που θα ασχοληθεί με τον αθλητισμό και ακόμα περισσότερο τον πρωταθλητισμό, να γίνει παιδοκαρδιολογικός έλεγχος. Ο έλεγχος αυτός είναι ιδιαίτερα παρήγορο ότι ζητείται από την Πολιτεία με τα ειδικά «χαρτιά» αλλά και από τα σχολεία, τα αθλητικά σωματεία, τις σχολές πολεμικών τεχνών κτλ. Είναι απαραίτητος διότι υπάρχουν πολύ επικίνδυνες παθήσεις που δεν δίνουν σημεία στην απλή παιδιατρική εξέταση αλλά που μπορεί να βάλουν σε κίνδυνο τη ζωή του παιδιού. Οι μυοκαρδιοπάθειες, οι διαταραχές του ρυθμού, οι παθήσεις της αορτικής βαλβίδας, είναι μερικές από τις παθήσεις οι οποίες μπορεί να δημιουργήσουν πολύ σοβαρές καταστάσεις. Του λόγου το αληθές φαίνεται από το ότι κάθε χρόνο μαθαίνουμε για το θάνατο παιδιών κατά την άσκηση, τραγική απώλεια που ίσως θα μπορούσε να αποφευχθεί. Κάτι άλλο που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι το ότι ο παιδοκαρδιολογικός έλεγχος δεν πρέπει να γίνεται από άσχετους με τα παιδιά καρδιολόγους ενηλίκων (μεγάλη παγίδα) αλλά από εξειδικευμένο παιδοκαρδιολόγο με κατάλληλα για παιδιά μηχανήματα και εμπειρία. Όπως δεν πάμε τα παιδιά μας στον παθολόγο αλλά στον παιδίατρο έτσι δεν πρέπει να τα πηγαίνουμε και στον καρδιολόγο αλλά στον παιδοκαρδιολόγο που ξέρει τα παιδιά. Οι γονείς δεν πρέπει να κάνουν το ολέθριο σφάλμα να θεωρούν τα Πιστοποιητικά Υγείας και τις Ιατρικές Γνωματεύσεις «απλά χαρτιά» αλλά μια πολύ σοβαρή και υπεύθυνη πράξη που πρέπει να γίνεται σωστά, αλλιώς δεν έχει καμιά σημασία και αξία, τουναντίον δε μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους.   

Η γενική παιδιατρική εξέταση πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο ή και όποτε άλλοτε χρειαστεί, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και την ένταση της άσκησης. Η παιδοκαρδιολογική εξέταση όποτε κρίνεται σκόπιμο. Σε παιδιά που ασχολούνται με τον αθλητισμό ακόμα και όταν δεν ακολουθούνται πολύ έντονοι ρυθμοί, στα πολύ δημοφιλή αθλήματα όπως η κολύμβηση, το μπαλέτο κτλ. που συνήθως αρχίζουν από τη νηπιακή ηλικία, οι μικροτραυματισμοί είναι συχνοί και πρέπει να αντιμετωπίζονται (κατάγματα, επιφυσίτιδες, τενοντίτιδες). Επίσης πρέπει να παρακολουθούνται με ιδιαίτερη επιμέλεια και προσοχή τα προβλήματα που μπορεί να έχουν σχέση με  την σωματική ανάπτυξη, την οστική εξέλιξη, τη σεξουαλική ωρίμαση (καθυστέρηση εφηβείας, έμμηνων, διαταραχές κύκλου ) καθώς και την ψυχοκοινωνική εξέλιξη. Δεν είναι λίγα τα παιδιά που υπεραπασχολούμενα με κάποιο άθλημα μονομερίζονται, κάνουν παρέα μόνο με τους συναθλητές τους, χάνοντας το ενδιαφέρον  για τα πολύ σημαντικά για την ηλικία τους άλλα θέματα..

Σε ότι αφορά την διατροφή  θα πρέπει να προσεχθούν με ιδιαίτερη επιμέλεια τα ακόλουθα: Είναι γνωστό ότι ο άνθρωπος σε καμιά άλλη φάση της ζωής  του δεν αυξάνεται με τόσο ταχείς ρυθμούς, δεν μεγαλώνει τόσο γρήγορα. Έτσι  οι διατροφικές ανάγκες των παιδιών που είναι ιδιαίτερα αυξημένες, με την άσκηση αυξάνονται  ακόμα περισσότερο. Η ευλαβικά προσεγμένη διατροφή  παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία αλλά και στις επιδόσεις του αθλητή. Το σωστό και πλήρες διαιτολόγιο, που περιέχει άφθονα  φρούτα, χόρτα, λαχανικά όσπρια και ψάρια, ψωμί, δημητριακά κτλ, λιγότερα γαλακτοκομικά, κοτόπουλο, και ακόμα λιγότερο κρέας θα πρέπει πάντα να εφαρμόζεται πάντα σε συνεννόηση με το γιατρό για ένα εξατομικευμένο και καλύτερο αποτέλεσμα. Παρεκκλίσεις ή προσθαφαιρέσεις μπορούν και κατά περίπτωση επιβάλλεται να γίνονται σε παιδιά με οικογένειες που έχουν βεβαρημένο ή όχι κληρονομικό π.χ. ιστορικό υπερλιπιδαιμίας.

Εκτός όμως από αυτά θα πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερα υπ’ όψη ότι  στον  αθλητισμό ακόμα και μόνο με τη μορφή της προπόνησης είναι απαραίτητη η  αυξημένη πρόσληψη θερμίδων για την αποκατάσταση αλλά και την  υπερκάλυψη  αυτών που καταναλώνονται. Ο σωστός υπολογισμός τους γίνεται με βάση την ηλικία, το βάρος σώματος, την εποχή, το είδος του αθλήματος, τον χαρακτήρα του παιδιού κτλ. Ιδιαίτερη δε σημασία θα πρέπει να δοθεί στον Σίδηρο (χρειάζεται για την μεταφορά του οξυγόνου) αλλά και στο Ασβέστιο (πρόληψη και αποκατάσταση βλαβών στα οστά). Η μειωμένη πρόσληψη θερμίδων, η στέρηση υγρών και η διαταραχή των ηλεκτρολυτών καθώς και οι επικίνδυνες πρακτικές όπως οι προκλητοί εμετοί, η χρήση ουσιών ή χαπιών αδυνατίσματος κ.τ.λ. επιδρούν αρνητικά στην προσωπικότητα των παιδιών αλλά και ακόμα πιο χειρότερο βάζουν σε κίνδυνο την υγεία τους.

Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε, ότι η σωματική άσκηση έπαψε πλέον να αποτελεί το ευχάριστο, χαρούμενο παιχνίδι άλλων εποχών, αλλά  είναι σήμερα μια πολύ περισσότερο σύμπλοκη διαδικασία απόλυτα απαραίτητη για την καλή υγεία. Για αυτό οι γονείς, οι δάσκαλοι, οι καθηγητές, οι γυμναστές, οι προπονητές και όλοι οι άλλοι σχετικοί φορείς είναι απαραίτητο να έχουν υπόψη τους τα παραπάνω. Εάν όλα γίνουν σωστά, είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι επόμενες γενιές θα ζουν περισσότερο και σε καλύτερη γενική κατάσταση.


Αντωνιάδης Στέλιος
Καθηγητής Παιδίατρος - Καρδιολόγος παίδων
Διευθυντής Παιδοκαρδιολογικής κλινικής Ευρωκλινικής Παίδων
τ. Επιμελητής Νοσοκ. Great Ormond Str. Λονδίνου
Πανεπιστημίων Harvard και Columbia ΗΠΑ
← Οδηγός πρώτων βοηθειών   Διατροφικές συστάσεις για βέλτιστη αθλητική απόδοση →

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση